จากเหตุการณ์ไฟไหม้อาคารที่เพิ่งเกิดขึ้นไม่นานมานี้ สามารถสะท้อนให้เห็นได้ว่า วัสดุทนไฟที่ติดตั้งตามผนัง ฝ้าเพดาน และโครงสร้างต่าง ๆ มีส่วนช่วยชะลอการลุกลามของเปลวไฟในอาคาร และช่วยเพิ่มเวลาให้ผู้คนอพยพออกจากอาคารได้มากขึ้น ดังนั้น การเลือกใช้วัสดุทนไฟในการก่อสร้างจึงเป็นเรื่องสำคัญที่คุณต้องใส่ใจ เพื่อเพิ่มความปลอดภัยของคนในอาคาร
ในบทความนี้ ยิปซัมตราช้างจะพาไปทำความรู้จักวัสดุทนไฟแต่ละประเภท ลักษณะการทนไฟตามกฎหมายไทย รวมถึงจุดที่ต้องตรวจสอบก่อนเลือกใช้งานจริง เพื่อลดความเสี่ยงที่เกิดขึ้นกับอาคารตั้งแต่ขั้นตอนออกแบบ
Key Takeaways
- วัสดุทนไฟแต่ละประเภทมีอัตราการทนไฟ (Fire Ratings) และการใช้งานที่ต่างกัน
- กฎหมายไทยกำหนดลักษณะการทนไฟของอาคารแตกต่างกันตามความสูงและระดับความเสี่ยง
- ประสิทธิภาพของระบบทนไฟไม่ได้อยู่ที่วัสดุทนไฟอย่างเดียว แต่ขึ้นกับการติดตั้งที่ถูกต้องด้วย
วัสดุทนไฟคืออะไร สำคัญมากแค่ไหน?
วัสดุทนไฟ (Refractory Materials) คือ วัสดุก่อสร้างที่มีคุณสมบัติทนต่อเปลวไฟและความร้อนสูงได้ในระยะเวลาหนึ่ง โดยไม่สูญเสียโครงสร้างและความแข็งแรงของอาคาร ช่วยชะลอการลุกลามของไฟ ลดการถ่ายเทความร้อน และรักษาความมั่นคงของโครงสร้าง โดยวัสดุเหล่านี้จะต้องผ่านการทดสอบการทนไฟ มอก. 219-2566
วัสดุทนไฟมีความสำคัญที่ช่วยลดความรุนแรงของเปลวไฟที่ไหม้ในอาคาร และยังช่วยเพิ่มเวลาให้ผู้คนอพยพออกจากอาคารได้อย่างปลอดภัย ทำให้เกิดความเสียหายต่ออาคารและชีวิตของคนในอาคารได้ไม่น้อยเลยทีเดียว
วัสดุทนไฟสำหรับอาคารมีประเภทใดบ้าง?
ก่อนเลือกใช้งาน ควรทำความรู้จักก่อนว่าวัสดุทนไฟมีอะไรบ้าง เนื่องจากวัสดุแต่ละชนิดมีคุณสมบัติและเหมาะกับตำแหน่งที่ต้องเผชิญความร้อนแตกต่างกัน โดยวัสดุทนไฟที่พบได้บ่อยในงานอาคาร มีดังนี้
1. อิฐทนไฟ
อิฐทนไฟหรืออิฐทนความร้อนผลิตจากวัสดุที่มีความทนไฟ เช่น ดินทนไฟ, ซิลิกา และอลูมินา นิยมใช้บุภายในเตาเผา เตาหลอม หรือปล่องไฟอุตสาหกรรม เพราะทนความร้อนได้สูงต่อเนื่องโดยไม่แตกร้าวง่าย
2. ปูนทนไฟและวัสดุพ่นป้องกันไฟ
ปูนทนไฟหรือปูนทนความร้อนใช้ฉาบหรือพ่นเคลือบโครงสร้างเหล็กและคอนกรีต ช่วยหน่วงความร้อนก่อนถึงโครงสร้างจริง บางสูตรผสมแคลเซียมออกไซด์ (CaO) และแมกนีเซียมออกไซด์ (MgO) เพื่อเพิ่มความทนทานต่ออุณหภูมิสูงและการกัดกร่อนทางเคมี
3. ฉนวนทนไฟและฉนวนกันความร้อน
ฉนวนทนไฟและกันความร้อนกลุ่มนี้ เช่น ใยแร่หรือเซรามิกไฟเบอร์ ทำหน้าที่ป้องกันความร้อนไม่ให้ถ่ายเทเข้าสู่โครงสร้าง เหมาะกับงานหุ้มท่อ ผนังกันไฟ และช่องเปิดที่ต้องควบคุมอุณหภูมิ
4. แผ่นยิปซัมทนไฟ
แผ่นยิปซัมที่ผสมใยแก้วในเนื้อแผ่น ช่วยให้ผนังและฝ้าเพดานมีอัตราการทนไฟตามมาตรฐาน เหมาะกับงานกั้นห้องและระบบผนังเบาที่ต้องการทั้งความสวยงามและความปลอดภัย ยกตัวอย่างเช่น แผ่นยิปซัมไฟร์บล็อคตราช้าง (ทนไฟ) ที่มีคุณสมบัติทนไฟและช่วยเสริมความแข็งแรงในเวลาเดียวกัน
5. วัสดุปิดรอยต่อและช่องเปิดกันไฟ
วัสดุปิดอุดรอยต่อ (Patching Material) และ ซีลแลนท์ทนไฟ (Fire-rated Sealant) เป็นวัสดุที่ใช้ปิดช่องว่างบริเวณรอยต่อ รวมถึงจุดที่ท่อหรือสายไฟทะลุผ่านผนังกันไฟ เพื่อป้องกันไม่ให้ไฟ ความร้อน และควันลุกลามผ่านช่องเปิด ซึ่งอาจกลายเป็นจุดอ่อนของระบบกันไฟได้
ก่อนเลือกวัสดุทนไฟ ต้องตรวจสอบอะไรบ้าง?
การเลือกผลิตภัณฑ์วัสดุทนไฟให้สามารถใช้งานได้เต็มประสิทธิภาพ ไม่ใช่แค่ดูราคาหรือความหนา แต่ต้องพิจารณาปัจจัยต่อไปนี้ประกอบกัน
1. ลักษณะการใช้งานของอาคาร
พื้นที่พักอาศัย พื้นที่พาณิชย์ หรือพื้นที่อุตสาหกรรม ต้องการระดับการทนไฟไม่เท่ากัน จึงควรระบุประเภทอาคารให้ชัดก่อนเลือกวัสดุ
2. อัตราการทนไฟที่ต้องการ
ตรวจสอบว่าโครงสร้างส่วนนั้นต้องทนไฟกี่ชั่วโมงตามกฎหมาย แล้วเลือกอัตราการทนไฟ (Fire Ratings) ของวัสดุให้ตรงหรือสูงกว่าเกณฑ์ที่กำหนด
3. มาตรฐานและผลการทดสอบ
วัสดุทนไฟที่เลือกใช้ต้องมีใบรับรองผลทดสอบการทนไฟจากงานวิจัยที่น่าเชื่อถือ และได้รับการรับรองจากมาตรฐานอุตสาหกรรมที่เชื่อถือได้
4. ส่วนประกอบของระบบทั้งหมด
อัตราการทนไฟขึ้นอยู่กับทั้งระบบ ไม่ใช่เฉพาะแผ่นวัสดุทนไฟเท่านั้น โดยต้องพิจารณาโครงคร่าว ระยะสกรู จำนวนชั้นของแผ่น และวิธีฉาบรอยต่อร่วมกัน หากติดตั้งไม่ตรงตามระบบที่ผ่านการทดสอบ อาจทำให้ประสิทธิภาพในการทนไฟลดลงได้
5. คุณสมบัติอื่นที่พื้นที่ต้องการ
คุณสมบัติอื่นของวัสดุก่อสร้าง เช่น แผ่นยิปซัมกั้นห้อง ที่มีคุณสมบัติกันความชื้น กันเสียง หรือต้านทานการกัดกร่อน (Corrosion Resistance) จะเป็นปัจจัยเสริมที่ช่วยลดความเสี่ยงในพื้นที่ที่ต้องเจอสารเคมีหรือความชื้นสูงนอกจากการเกิดเพลิงไหม้ร่วมด้วย
จุดไหนต้องระวัง เพื่อไม่ให้ระบบทนไฟสูญเสียประสิทธิภาพการกันไฟ?
ระบบทนไฟอาจทำงานได้ไม่เต็มประสิทธิภาพได้ ถ้าหากติดตั้งวัสดุทนไฟไม่ตรงตามมาตรฐานที่กำหนดไว้ ข้อควรระวังที่มักพบบ่อยในการก่อสร้างมีดังนี้
- ใช้ชนิดหรือความหนาของแผ่นไม่ตรงกับแบบ ทำให้อัตราการทนไฟจริงต่ำกว่าที่ระบุไว้
- ลดจำนวนชั้นของแผ่นเพื่อลดต้นทุน ส่งผลโดยตรงต่อความต่อเนื่องในระยะยาวที่ระบบทนไฟทำงานได้
- เปลี่ยนโครงคร่าวหรือเว้นระยะกว้างกว่าที่ระบบกำหนด ทำให้โครงสร้างเสียรูปเร็วขึ้นเมื่อเจอความร้อน
- ยึดสกรูไม่ครบหรือใช้ระยะห่างไม่เหมาะสม ทำให้แผ่นหลุดร่อนง่ายเมื่อเจอความร้อนสูง
- ฉาบรอยต่อและหัวสกรูไม่ครบถ้วน เปิดช่องให้ไฟและควันลอดผ่านได้ง่าย
- ปล่อยให้มีช่องว่างระหว่างผนังกับพื้นหรือเพดาน กลายเป็นจุดอ่อนที่ไฟลามผ่านได้เร็ว
- เจาะช่องสำหรับท่อ สายไฟ หรือเครื่องปรับอากาศโดยไม่ปิดผนึก ต้องใช้วัสดุอุดรอยรั่วและรอยแตกให้เรียบร้อยทุกจุด
- ติดตั้งประตูหรือช่องเซอร์วิสที่มีคุณสมบัติไม่สัมพันธ์กับระบบ ทำให้อัตราทนไฟของผนังทั้งระบบลดลง
- แผ่นผนังได้รับความเสียหายภายหลัง แต่ซ่อมแซมไม่ตรงตามวิธีเดิม ควรซ่อมด้วยวัสดุและวิธีการเดียวกับที่ผ่านการทดสอบการทนไฟเท่านั้น
สำหรับใครที่กำลังวางแผนรีโนเวทบ้าน เช่น ต่อเติมครัวหลังบ้าน ควรเลือกวัสดุและระบบผนังให้เหมาะกับความร้อนและลักษณะการใช้งาน เพื่อให้งานต่อเติมได้มาตรฐานและใช้งานได้อย่างมั่นใจ
เลือกแผ่นยิปซัมไฟร์บล็อค ตราช้าง (ทนไฟ) อาคารปลอดภัยได้มาตรฐาน
วัสดุทนไฟ คือ สิ่งสำคัญที่ช่วยชะลอการลุกลามของไฟและซื้อเวลาให้คนในอาคารอพยพได้ทัน แต่จะได้ผลจริงต้องเลือกผลิตภัณฑ์วัสดุทนไฟที่ผ่านมาตรฐานการทดสอบ และติดตั้งให้ถูกต้องตามระบบที่ออกแบบไว้ตั้งแต่ต้น เพื่อให้อาคารปลอดภัยจากความเสี่ยงและได้มาตรฐาน
สำหรับงานผนังและติดฝ้าเพดาน แผ่นยิปซัมไฟร์บล็อค ตราช้าง (ทนไฟ) หรือ FireBloc เสริมเส้นใยชนิดพิเศษในเนื้อแผ่นให้เกาะตัวแน่น ทนไฟได้ตั้งแต่ 1-3 ชั่วโมง ผ่านมาตรฐาน มอก. เหมาะกับการสร้างผนังยิปซัมทนไฟในร้านอาหาร บ้านเรือน อาคารสูง อาคารสำนักงาน โรงแรม หอพัก ห้างสรรพสินค้า โรงพยาบาล ไปจนถึงงานหุ้มโครงสร้างเหล็กและบริเวณที่ต้องการอัตราทนไฟสูงเป็นพิเศษ
หาซื้อผลิตภัณฑ์ที่สนใจได้ที่ร้านผู้แทนจำหน่ายเอสซีจีและร้านขายวัสดุก่อสร้างชั้นนำทั่วประเทศ หรือค้นหาข้อมูลการใช้งานเพิ่มเติมได้ที่
- เว็บไซต์ : https://www.siamgypsum.com/th_th/
- Facebook : https://www.facebook.com/GypsumTraChangTH/
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
วัสดุทนไฟตามกฎหมายอาคารหมายถึงอะไร?
วัสดุที่ผ่านการทดสอบและมีอัตราการทนไฟตามที่พระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522 กำหนด ตามระดับความสูงและความเสี่ยงของอาคาร
วัสดุแบบไหนบ้างที่ทนไฟได้ถึง 1,000 องศาเซลเซียส?
กลุ่มวัสดุทนความร้อน 1,000 องศาเซลเซียส เช่น อิฐทนไฟชนิดพิเศษ หรือวัสดุ Fused Cast ที่ใช้ในงานอุตสาหกรรมหนักและเตาหลอมโดยเฉพาะ
วัสดุทนไฟกับวัสดุทนความร้อนต่างกันอย่างไร?
วัสดุทนไฟเน้นชะลอการลุกลามของไฟและควบคุมโครงสร้างในเหตุเพลิงไหม้ ส่วนวัสดุทนความร้อนเน้นทนอุณหภูมิสูงต่อเนื่องในการใช้งานปกติ เช่น งานอุตสาหกรรม
วัสดุทนไฟที่มีมาตรฐาน ต้องมี มอก. อะไร?
วัสดุทนไฟต้องได้รับมาตรฐาน มอก. 219-2566 ประเภททนไฟ และตรวจสอบผลทดสอบอัตราการทนไฟของระบบจากห้องปฏิบัติการที่น่าเชื่อถือร่วมด้วย เนื่องจากวัสดุทนไฟแต่ละประเภทอาจอ้างอิงมาตรฐานแตกต่างกันไป